powrót

Wszczepić innowacje na rynek

Wrocławski zespół specjalistów kierowany przez prof. dra hab. Andrzeja Lange odnosi sukcesy w pracach nad odtwarzaniem narządów człowieka przy użyciu komórek macierzystych. Innowacyjne osiągnięcia dają nadzieję na leczenie z chorób uważanych dotychczas za nieuleczalne.

 

 

Nowy budynek Dolnośląskiego Centrum Transplantacji Komórkowych wywołuje imponujące wrażenie. Jeśli do tego wziąć pod uwagę tkwiący w Polakach (i odchodzący na szczęście coraz szybciej do lamusa) stereotyp wiecznie niedoinwestowanej służby zdrowia, kojarzonej raczej z szaroburym lastrykiem czy starymi, wyszczerbionymi szpitalnymi kafelkami – wrażenie jest tym większe. Wrocławski ośrodek wzbudza podziw, wprawia w dumę i pozwala wierzyć, że polska medycyna potrafi nie tylko się rozwijać, ale wręcz wyznaczać światowe standardy.

 

 

Pionierzy transplantologii

 

Nominowane do tytułu EuroSymbol Innowacji 2016 DCTK powstało w 1989 r. jako jeden z pierwszych tego typu ośrodków w Europie Wschodniej. Dorobek naukowy pracowników Zakładu Immunologii Klinicznej Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, z którego wywodzą się twórcy DCTK, pozwolił na wdrożenie w skali kraju procedur doboru komórek krwiotwórczych par dawca – biorca. Dzięki temu można było wykonać wiele innowacyjnych w skali ogólnoświatowej przeszczepień komórek krwiotwórczych wskazując przez to nowe drogi leczenia z chorób nowotworowych i wad wrodzonych , a w 1993 r. utworzono Krajowy Bank Dawców Szpiku. Wysoki poziom laboratorium banku zyskał międzynarodową aprobatę w postaci akredytacji Europejskiej Federacji Immunogenetyki, co stanowi niezbędny element w prowadzeniu Rejestru Dawców Szpiku i doboru par biorca – dawca. Tym samym DCTK stało się ważnym punktem na światowej mapie przeszczepów szpiku kostnego. Dziś rocznie jest tu przyjmowanych około 2,5 tys. pacjentów, większość z nowotworami układu krwiotwórczego.

 

 

Milowy krok

 

Wieloletnia praca specjalistów DCTK dała nowe nadzieje na leczenie chorych poprzez rozmnażanie komórek macierzystych. Aby na tym polu osiągać możliwie najlepsze wyniki, w 2014 r. rozpoczęto budowę nowej pracowni propagacji i modyfikacji komórek, niezbędnej do wykonywania tego typu zabiegów. To właśnie ona jest sercem oddanego do użytku w grudniu 2015 r. budynku. Powstał on przy udziale środków z Regionalnego Programu Operacyjnego, a jego koszt wyniósł 12,5 mln zł. Następnym planowanym etapem jest budowa szpitala przy laboratorium, aby pacjenci mieli miejsce, w którym mogą dochodzić do zdrowia pod stałą kontrolą specjalistów.

Pracownia wyposażona jest w cztery nitki produkcyjne, gdzie będą hodowane komórki potrzebne do odtworzenia m.in. nabłonka, kości, chrząstek czy naczyń krwionośnych. Lekarze z DCTK chcą wykorzystywać komórki mezenchymalne nie tylko do leczenia chorych na białaczkę, miażdżycę tętnic czy zwyrodnienie stawów, ale również do odtwarzania fragmentów narządów.

Mamy już opanowaną hodowle komórek nabłonkowych, które będą rosły na szkielecie. Zajmujemy się odtwarzaniem naczyń krwionośnych, pracujemy nad odtwarzaniem błony śluzowej i mięśni. Ostatnią prostą jest wszczepienie tych rosnących struktur do organizmu – mówi prof. dr hab. n. med. Andrzej Lange, inicjator, współzałożyciel i dyrektor Dolnośląskiego Centrum Transplantacji Komórkowych, wybitny specjalista, hematolog oraz immunolog.

Dzięki pracy zespołu prof. Lange wrocławska placówka urasta do jednej z najwybitniejszych w skali światowej. Zabiegi medycyny regeneracyjnej są tu wykonywane od 2003 r. Już wówczas była to jedna z najbardziej innowacyjnych metod terapeutycznych, którą wprowadził prof. Lange.

Jako jedni z pierwszych w świecie wykonaliśmy zabieg u człowieka, który w założeniu miał odtworzyć naczynia krwionośne w skrajnie niedokrwionej kończynie. Efekt okazał się bardzo korzystny. Kończyna stawała się ciepła, owrzodzenie się goiło. Odkryliśmy wówczas z perspektywy klinicznej, że w szpiku kostnym znajdują się komórki macierzyste, które pozwalają na odtworzenie sieci naczyń krwionośnych. Kolejnym etapem było odtworzenie naczyń krwionośnych po zawale w główce kości udowej. To, co zrobiliśmy razem z ortopedami, zostało w bardzo podobny sposob wdrożone w USA i jesteśmy dumni, że byliśmy pionierami w tym zakresie – podkreśla prof. A. Lange.

Zastosowanie własnych komórek do leczenia schorzeń w organizmie to także jedna z najbardziej innowacyjnych metod terapeutycznych w ortopedii. Terapia komórkami macierzystymi staje się bowiem alternatywą dla zabiegów wszczepiania endoprotezy. Dzięki temu pacjentom można dać perspektywę powrotu do sprawnego poruszania się i prowadzenia normalnego trybu życia.

 

 

Propagować na szeroką skalę

 

Istotnym elementem funkcjonowania DTCK i nowo otwartego laboratorium jest upowszechnianie osiągniętych wyników, które bezpośrednio przełożą się na rozwój medycyny w ujęciu globalnym. Centrum organizuje liczne konferencje i sympozja, z kolei jego fachowcy są zapraszani na najważniejsze tego typu wydarzenia na świecie. Placówka jest też na dobrej drodze do rozwoju współpracy z przemysłem w zakresie medycyny regeneracyjnej. Ma czyste pomieszczenia o standardzie GMP i zaprasza przedsiębiorców do współpracy. Opracowanie i wdrożenie metod pozyskiwania komórek macierzystych mogłoby bowiem być rewolucją w leczeniu chorych z zagrożeniem życia czy inwalidztwa. Warto trzymać kciuki.

 

Anna Knapek