powrót

Aktualności

Efekty „SELEKT-u”

20 wielkopolskich gmin postanowiło połączyć siły, aby wspólnie rozwiązać problem odpadów. Powołany w tym celu Związek Międzygminny „Centrum Zagospodarowania Odpadów – SELEKT” spełnia to zadanie z sukcesem.

U podstaw utworzenia związku legła wysoka świadomość samorządowców i wielka troska o ochronę środowiska – podkreśla Dorota Lew-Pilarska, przewodnicząca Zarządu ZG „Centrum Zagospodarowania Odpadów – SELEKT”. – Wielkopolscy samorządowcy są bardzo zapobiegliwi. Mieliśmy przygotowany system łącznie z działającą Regionalną Instalacją Przetwarzania Odpadów Komunalnych już w 2011 r., a więc na długo przed wejściem tzw. ustawy śmieciowej.

Idea budowy zakładu odbioru i przeróbki odpadów na terenie zbliżonym do działania Związku była inicjatywą ówczesnego dyrektora Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z Poznania, nieżyjącego już dziś prof. Piotra Buczkowskiego. Instytut Logistyki i Magazynowania z Poznania opracował koncepcję zagospodarowania odpadów z określonego terenu. Agencja nieodpłatnie przekazała gminie Czempiń 18 ha gruntu na zadanie z zakresu gospodarki odpadami. Celem było ożywienie terenów po dawnych PGR-ach. Jako że gmina sama nie była w stanie realizować zadań związanych z gospodarką odpadami, uchwałą Rady Gminy Czempiń przekazano grunt na własność Związku, w którym Czempiń był gminą wiodącą.

Temat był mi po części znany z racji pełnienia mandatu Radnego Gminy Czempiń na przełomie lat pierwszej i drugiej dekady, toteż siłą rzeczy inicjatywa leżała po stronie gminy – wspomina przewodnicząca D. Lew-Pilarska. – Po wyborach w 2002 roku zaprosiłam do rozmów włodarzy okolicznych gmin. Podpisaliśmy list intencyjny ustalający potencjalnych członków przyszłego związku. Opracowaliśmy wspólny statut, następnie rady 11 gmin podjęły uchwały o wstąpieniu do organizacji, która otrzymała nazwę Związek Międzygminny „Centrum Zagospodarowania Odpadów – Selekt”.

Rejestracja Związku przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w rejestrze Związków nastąpiła 15 lipca 2004 r. i ten dzień uznaje się za oficjalną datę powstania, choć warto podkreślić, że prace były prowadzone dużo wcześniej.

Związek poszukiwał pomysłu na budowę instalacji do zagospodarowania odpadów w oparciu o współpracę z partnerem dysponującym odpowiednim potencjałem, bowiem gmin członkowskich nie było stać na łożenie składek inwestycyjnych, by wybudować odpowiedni zakład. Ówczesne przepisy pozwalały na wybór partnera w drodze konkursu – padł on na TEW Entsorgung z Porta Westfalica z Niemiec.

Mieliśmy grunt i mieszkańców produkujących śmieci, a partner niemiecki – wiedzę, doświadczenie, technologię i odpowiednie środki – wspomina przewodnicząca D. Lew-Pilarska. – Ponad 8 miesięcy pracowaliśmy nad umową, która została 20 maja 2008 r. podpisana. Jej efektem stała się działająca Regionalna Instalacja Przetwarzania Odpadów Komunalnych.

Dziś członkami Związku jest 20 wielkopolskich Gmin z 6 powiatów: Brodnica, Czempiń, Dolsk, Dopiewo, Granowo, Grodzisk Wielkopolski, Kamieniec, Kaźmierz, Komorniki, Kościan, Gmina miejska Kościan, Mosina, Miasto Puszczykowo, Opalenica, Rakoniewice, Stęszew, Tarnowo Podgórne, Wielichowo, Zbąszyń. Liczba mieszkańców objętych działaniem związku to ok. 300 tys., a teren działalności rozpościera się na 1934,01 km2.

Związek przejął wszystkie zadania związane z gospodarką odpadami nałożone na samorządy wynikające z zapisów ustawy. Zgromadzenie podejmuje wszystkie uchwały regulujące funkcjonowanie systemu, wspólny związkowy regulamin o porządku i czystości w zakresie gospodarki odpadami, tworzenie bazy mieszkańców (dziś w bazie jest ok. 100 tys. deklaracji), wysokość opłat za odbiór odpadów.

Z 20 gmin odpady odbiera wybranych w drodze przetargu 10 firm – od bardzo dużych, jak Remondis, Sanitech i Tonsmeier Zachód, przez spółki gminne, takie jak PUK Rokietnica czy TP Kom, po mniejsze firmy rodzinne, jak Eko Rondo. Jak podkreśla przewodnicząca związku, wywiązują się ze swoich zadań bardzo dobrze.

Na terenie działania „Selektu” funkcjonuje 19 PSZOK-ów, czyli Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (dla gminy wiejskiej Kościan i miejskiej Kościan jeden wspólny ze względów na położenie gminy miejskiej i brak lokalizacji do tego typu inwestycji). Jeden PSZOK zlokalizowany na terenie RIPOK-u służy mieszkańcom gminy Czempiń, a 18 PSZOK-ów zostało wybudowane dzięki pomocy NFOŚiGW.

Wykorzystaliśmy szansę i w 2013 r. złożyliśmy 18 wniosków o dotację w formie refundacji. Budowa PSZOK-ów w ramach zawartych umów była realizowana w latach 2014–2015, a dotacja pozyskana to ok. 2,5 mln zł – zaznacza D. Lew-Pilarska.

Z terenu związku firmy zebrały łącznie ponad 90 tys. ton odpadów zmieszanych, ponad 16 tys. ton segregowanych odpadów komunalnych i ponad 13 ton leków. Wszystkie odpady poza lekami trafiają do RIPOK-u w Piotrowie Pierwszym i są poddawane recyklingowi. Zbytem surowców zajmuje się spółka prowadząca instalację.

Zarząd związku weryfikuje kalkulacje ceny w obrębie bramy zakładu. Ma pełne prawo do kontroli wszystkich dokumentów finansowych spółki, która odpowiada za poziomy odzysku; po jej stronie leży dostosowanie zakładu RIPOK-u do zmieniających się przepisów prawa.

Ostatnio na terenie naszego RIPOK-u została wybudowana jedna z największych w Polsce kompostownia zamknięta o mocy przerobowej ok. 70 tys. ton odpadów rocznie. Samorządy nie dołożyły na budowę tych instalacji ani złotówki – podkreśla przewodnicząca D. Lew-Pilarska. – Umowa jest podpisana do 2037 r. Po tym czasie można będzie ją przedłużyć na kolejne 10 lat lub też przejąć zakład i prowadzić go samodzielnie, ale to kwestia przyszłości. Można powiedzieć, że to takie nasze PPP (Partnerstwo Publiczno-Prywatne), powstałe jeszcze zanim takie przepisy zaczęły w Polsce obowiązywać.

Efekt ekologiczny tych przedsięwzięć został osiągnięty: odpowiednie poziomy odzysku, wzrost świadomości społeczeństwa, mniej odpadów w lasach. Ilość odpadów wytwarzanych przez gospodarstwa z roku na rok wzrasta. Mieszkańcy uczestniczą w selektywnej zbiórce, choć jeszcze niedawno w niektórych rejonach związku (przed 1 lipca 2013 r.) niektórzy nie posiadali kubłów na śmieci, żyjąc w przekonaniu, że nie produkują odpadów.

Do obsługi całego systemu (300 tys. mieszkańców) w biurze związku zatrudnione są 23 osoby.

Są też spore plany na przyszłość.

Mamy wolne ok. 9 ha gruntu, który chcemy zagospodarować na zadanie związane z gospodarką odpadami – zaznacza przewodnicząca D. Lew-Pilarska. – Opracowaliśmy koncepcję: marzy nam się wzorcowy PSZOK z salką i ścieżką edukacyjną. Wspólnie z niemieckim partnerem chcemy rozbudować zakład o sortownię do odpadów selektywnych, instalację do suszenia odpadów, produkcji paliw alternatywnych i rozdrabniania gruzu.

Związek Międzygminny „Centrum Zagospodarowania Odpadów – SELEKT” uczestniczy w festynach ekologicznych i innych imprezach organizowanych przez gminy. Prowadzi lekcje w przedszkolach i szkołach. Przygotował i złożył trzy projekty ekologiczne do WFOŚiGW. Jest już dotacja na projekt „EDUEKO”, obejmujący lekcje o tematyce ekologicznej w placówkach szkolnych oraz konkurs na tworzenie i ozdabianie pojemników na odpady na terenie działania związku.

Maskotka Żabusia Czystusia bierze udział w spotkaniach z dziećmi i jest prawdziwą atrakcją. A edukacja najmłodszego pokolenia jest najważniejsza i w perspektywie przynosi efekty.

 

Danuta Klimek