powrót

Aktualności

Przechytrzyć raka Testoplekiem

Uniwersytet Łódzki został po raz drugi laureatem tytułu EuroSymbolu Innowacji 2014. To docenienie kilkuletniej, ciężkiej pracy nad projektem Testoplek, który cechuje wysoki stopień innowacyjności.

 

 

Łódzka uczelnia zaangażowana jest w szereg przedsięwzięć, które uzyskały wsparcie z funduszy unijnych. Na szczególną uwagę zasługuje kończący się projekt „Rola transporterów oporności wielolekowej w farmakokinetyce i toksykologii – testy in vitro w praktyce farmaceutycznej i klinicznej”, zwany w skrócie „Testoplek”. Obejmuje on prace badawcze na poziomie światowym, które zakończą się w pierwszych miesiącach nowego roku.

Projekt podzielono na 3 zadania. Pierwszym jest opracowanie zestawu testów diagnostycznych ekspresji i funkcji białek oporności wielolekowej w materiale klinicznym. Jako materiał testowy zostały wykorzystane ludzkie nowotworowe linie komórkowe o zróżnicowanym poziomie ekspresji poszczególnych białek MDR (nadających oporność wielolekową). Drugie zadanie dotyczy opracowania zestawu testów diagnostycznych zmienności genetycznej. Poszukiwanie polimorfizmów w genach oporności wielolekowej prowadzone było na materiale pobranym od 11 tys. osób z różnych rejonów geograficznych Polski. Trzecim i ostatnim zadaniem jest opracowanie zestawu testów wpływu białek MDR na farmakokinetykę substancji o właściwościach farmakologicznych. Przy użyciu nowoczesnych technik biochemicznych i biofizycznych dokonuje się analizy bezpośrednich oddziaływań wybranych substancji czynnych farmakologicznie z białkami oporności wielolekowej oraz identyfikacji szlaków przekaźnictwa sygnałów zaangażowanych w regulację ekspresji białek oporności wielolekowej.

W drugiej połowie bieżącego roku po raz kolejny udało się, w ramach kontynuacji współpracy naukowej i zdobytych kontaktów branżowych, zaprosić światowej sławy naukowca – prof. Susan P.C. Cole z Zakładu Biologii i Genetyki Raka z Queen's University w Kanadzie. Uczona dokonała wizytacji projektu oraz oceny merytorycznej wypracowanych rozwiązań. Była – jak się wyraziła – pod wrażeniem. Zresztą nie tylko ona, bo Polakom gratulują inni naukowcy zajmujący się problematyką oporności wielolekowej i białek ABC.

 

Wymierne efekty

 

Uniwersytet Łódzki dokonał już pięciu zgłoszeń do Urzędu Patentowego RP celem ochrony własności intelektualnej wygenerowanej dzięki realizacji projektu. – Wyniki przeprowadzanych prac badawczych będą mieć istotne znaczenie dla lekarzy oraz firm farmaceutycznych, albowiem uzyskają oni skuteczne narzędzie pomagające w diagnostyce jednej z najgroźniejszych współczesnych chorób. Bezpośrednio powinno się to przełożyć na podwyższenie jakości życia społeczeństwa – nie tylko polskiego, gdyż wyniki mogłyby być wykorzystane do dalszych badań, celem weryfikacji stosowalności testów diagnostycznych na innych społeczeństwach. Podwyższenie jakości i standardu życia jest jednym z najważniejszych celów realizowanego przez nas projektu – przekonuje prof. dr hab. Grzegorz Bartosz, kierownik projektu.

Zjawisko oporności wielolekowej, czyli nabytej lub istniejącej niewrażliwości komórek nowotworowych na stosowane chemioterapeutyki jest poważnym problemem klinicznym, istotnie podwyższającym śmiertelność wśród chorych na choroby nowotworowe. Poza tym białka MDR, jako naturalne składniki barier tkankowych i narządowych, istotnie wpływają na wnikanie leków do organizmu i ich usuwanie z niego. Brak dobrych narzędzi diagnostycznych oraz możliwości oceny in vitro interakcji farmakokinetycznych substancji o potencjalnych własnościach terapeutycznych z białkami MDR istotnie podnosi koszty zarówno terapii przeciwnowotworowych, jak i produkcji nowych substancji leczniczych. Testoplek ma temu przeciwdziałać.

Jednocześnie realizacja projektu przyczyni się do dalszego rozwoju warsztatowego, bazy naukowej oraz doświadczenia zawodowego. – Możemy wytworzyć technologie lub rozwiązania, które mogą zrewolucjonizować świat usług związanych z diagnostyką molekularną. Nasz projekt ma pomóc w zrozumieniu tła genetycznego, w którym rozwija się choroba. To medycyna przyszłości – przekonuje dr Agnieszka Grzelak z UŁ.

Koszt projektu Testoplek to ponad 62 mln zł. Większa część nakładów – ponad 54 mln zł – pochodzi ze środków unijnych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.

 

Dariusz Brombosz

nasze publikacje poznaj nasz zespół zostań symbolem gala 2013